Archiwum

Archive for the ‘Literatura współczesna’ Category

„44 Scotland Street” – Alexander McCall Smith

23 sierpnia 2011 8 Komentarzy

Tytuł: „44 Scotland Street”

Autor: Alexander McCall Smith

Wydawnictwo: MUZA

Liczba stron: 301

Data wydania: 2010

cena: 7,5/10

——————————

„W kamienicy pod numerem 44 żyją nietuzinkowi mieszkańcy miasta, a czytelnik śledzi ich codzienne, czasami dość ekscentryczne przygody.”

Tyle słowem wstępu, zważywszy jednocześnie na spory opis na okładce, jak również (albo przede wszystkim) niesamowite zróżnicowanie fabularne książki, którego jakakolwiek próba streszczenia skończyłaby się kompletnym fiaskiem. Autorem powieści jest Alexander McCall Smith, który zafascynowany publikowanymi niegdyś w gazetach kolejnymi odcinkami powieści postanowił stworzyć coś podobnego, jednakże umieszczając ów „serial” w formie książki. Czy coś takiego ma szansę nadal zainteresować czytelników? Otóż jestem przekonany, że cokolwiek sobie teraz pomyślicie i tak nie będzie miało większego znaczenia w starciu z tym obyczajowym „parowozikiem” jakim jest ów tytuł.

Osobiście jestem niezwykle zaskoczony, że tak odległa gatunkowo książka mogła mi przypaść do gustu, co więcej, mam niesłychaną ochotę na kolejne odcinki „Scotland Street 44” i zastanawiam się, co by tu zrobić by się do nich „dobrać”. Zaprzestanę jednak tego emocjonalnego ględzenia i postaram się rzeczowo zrecenzować ową pozycję.

Pierwszą cechą książki która rzuca się w oczy, albo inaczej daje się odczuć, jest sprytny pomysł z krótkimi rozdziałami, w skutek czego naprawdę ciężko oderwać się do lektury. Za każdym kolejnym powtarzamy sobie: „Ten już naprawdę ostatni na dziś”, a mimo to brniemy dalej przed siebie. Kolejną, chyba mogę śmiało powiedzieć najważniejszą cechą są jej bohaterowie, nie są oni mdli i bezbarwni jak ci których można zobaczyć w telewizyjnych serialach, nie są nam obcy, wręcz przeciwnie, przywiązujemy się do nich. Jednych uwielbiamy, podziwiamy, inni zaś dosłownie działają nam na nerwy w takim stopniu, że mamy ochotę wejść w strony powieści i przemówić im do rozsądku. Nie sposób jednak skupić się na wspomnianej we wstępie fabule. Choć na pierwszy rzut oka wyobrażamy sobie szarą i nudną kamienicę, pełną wrzeszczących dzieciaków, znudzonych staruszków i zapracowanych małżeństw, to nie sposób przetrzeć oczy ze zdziwienia widząc tak ciekawe perypetie głównych bohaterów. Fabuła jest niesłychanie dynamiczna, co na taki gatunek wydawało mi się zupełnie niemożliwe. Wielokrotnie występujące zwroty akcji działają tylko i wyłącznie na jej korzyść. Kolejną cechą która rzuciła mi się w oczy jest interesująca prezentacja społeczeństwa szkockiego, w którego życiu ważną rolę odgrywa miejsce zamieszkania i stosunek do mieszkańców innych miast. Śmietanka Edynburgu zostaje pokazana w pełnej krasie. Nie będę ukrywał, że swego czasu byłem w tymże mieście, co w pewnym stopniu pozwoliło mi czerpać jeszcze większą przyjemność z przytaczanych przez autora smaczków dotyczących przede wszystkim jego piękna. Co do samego wydania, bardzo podobały mi się zamieszczone w książce ilustracje, które idealnie oddawały sedno kolejnych rozdziałów, literówek się nie dopatrzyłem.

Podsumowując, „44 Scotland Street” to powieść dla każdego, nawet tak niezaznajomiony z tym gatunkiem czytelnik jak ja, znajdzie w niej wiele wątków które przykują jego uwagę. Jest to kolejny tytuł który świadczy o tym, że nie wolno oceniać książki po okładce bo zawarta w niej treść może niesłychanie nas zaskoczyć. Chciałbym jeszcze dodać, że podczas lektury miałem wrażenie ciepła bijącego z kartek powieści, może się to wydawać dziwne, ale czytelnik nie czuł się jak chłodny obserwator losów bohaterów, wręcz przeciwnie, miało się wrażenie, że od dobrych kilku lat mieszka się w sąsiedztwie, a zapach parzonej przez panią Domenicę herbaty ukradkiem wślizguje się pod drzwiami naszego mieszkania. Jestem niesłychanie ciekaw dalszych losów bohaterów.

————

„44 Scotland Street” mogłem przeczytać dzięki akcji: „Książka na wakacjach” organizowanej przez Magdę – za co bardzo dziękuję.

Reklamy

Spóźnione recenzje

26 Maj 2011 20 Komentarzy

Tytuł: „Nocny patrol”

Cykl: Patrole

Autor: Sergiej Łukjanienko

Wydawnictwo: Książka i Wiedza

Liczba stron: 438

Data wydania: 2006

Ocena: 10/10

——————————

„Nocny patrol” to pierwszy tom trylogii: „Nocny patrol”, „Dzienny patrol”, „Patrol zmroku” (choć na okładce jest napisane „Patrol o zmroku”). Wielki kasowy hit jest mistyczną powieścią, thrillerem o świecie alternatywnym. Akcja wzorowana klimatem na powieściach S. Kinga toczy się w Moskwie i świecie Zmroku. Zmrok – alternatywny świat – jest ściśle spleciony z naszą rzeczywistością. Obie rzeczywistości są zamieszkane przez wiedźminów, magów Światła i Ciemności, wilkołaki, strzygonie i czarodziejki…”

Po tak mdłym opisie czytelnik który dotychczas nie słyszał o Sergieju Łukjanience prawdopodobnie z pewnego rodzaju niechęcią odłoży książkę na półkę, nieświadom tego jak świetna powieść przeszła mu koło nosa. Cóż to takiego ten cały „Nocny patrol” i dlaczego ów cykl zjednuje sobie coraz to większą rzeszę zwolenników? Odpowiedź jest prosta, jeśli pozostałe tomy są tak dobre jak pierwszy, to jest to jeden z najlepszych przedstawicieli urban fantasy z jakim miałem dotychczas styczność i śmiem twierdzić, że ciężko będzie znaleźć coś równie dobrego w tej kategorii.

„Nocny patrol” to pierwszy tom cyklu o patrolach słynnego rosyjskiego fantasty Sergieja Łukjanienki. Autor zasłynął przede wszystkim wspomnianym właśnie cyklem i na dzień dzisiejszy jest jednym z najbardziej poczytnym twórców fantastyki zza wschodniej granicy. Osobiście, po lekturze „Brudnopisu” i „Czystopisu” jestem całkowitym zwolennikiem jego twórczości i z niecierpliwością zabrałem się za jedną z najbardziej popularnych powieści jego autorstwa. Czy się zawiodłem? W żadnym wypadku, powiem więcej, autor jeszcze bardziej zjednał mnie sobie.

„Nocny patrol” opowiada o jakby to ująć, alternatywnej wizji Moskwy, w której trwa odwieczna walka dobra ze złem. Obydwie strony, zmęczone długotrwałym konfliktem postanowiły stworzyć coś na kształt traktatu, mającego w pewien sposób uregulować i jednoznacznie określić panujące w Moskwie zasady obustronnej egzystencji przeciwstawnych sił. Co z tego wyszło? Sprawdźcie sami. Czy wyobrażacie sobie, by dwie skrajne frakcje potrafiły żyć ze sobą w zgodzie? Czy dobro zawsze jest klarowne i niewinne? Czy zło potrafi wykazać się honorem? Te i wiele innych pytań pojawia się w czasie pasjonującej lektury.

Głównym bohaterem jest niejaki Antoni Grodecki, będący jednocześnie narratorem powieści. Jest to postać o tyle barwna, że jako jedna z nielicznych osób zachowuje się w wyjątkowo racjonalny sposób, jeśli można przyjąć istnienie racjonalnego myślenia w świecie pełnym czarodziejów, wampirów i wilkołaków. Antoni w pewien sposób nie potrafi się przystosować do otaczającej go rzeczywistości i na wiele sposobów stara się zburzyć rządzące światem stereotypy.

Sam świat nie jest niczym zaskakującym, rzecz jasna przymykając oko na egzystencję wyżej wymienionych stworzeń. Moskwa, szara i nudna. Ogólny brak jakiejkolwiek charakterystyczności. Łukjanienko posłużył się tutaj autentycznym obrazem miasta, mamy zatem metro, bloki mieszkalne i inne znane wszystkim struktury miejskiej architektury. To co odróżnia go od czasów teraźniejszych, to jego „wielopoziomowość”, albo inaczej „wielorzeczywistość”, po której potrafią poruszać się nieliczni. Zwykli zjadacze chleba odgrywają w powieści jedynie rolę statystów, bądź dla urozmaicenia – „posiłków”. Łukjanienko skonstruował dla nas interesującą fabułę, widzimy odwieczną walkę, no właśnie, dobra ze złem, czy też mniejszego zła z większym złem, a może walkę dwóch obcych sobie sił, bez podziału na dobro i zło? Zostawiam was z tym pytaniem.

Język jakim napisana jest książka niczym nie odbiega od tego jaki zaprezentował autor w „Brudnopisie”. Nadal z szeroko otwartymi oczami pochłaniałem każde słowo, a liczne opisy czy to zjawisk, czy otoczenia były na tyle barwne i wymowne, że nie potrzebujemy wysilać wyobraźni, by znaleźć się w centrum wydarzeń.

Podsumowując, „Nocny patrol” to świetna powieść Sergieja Łukjanienki, która jako otwarcie całego cyklu wydaje się być nie tyle smakowitą przystawką, co poważnym daniem z wykwintnej restauracji, po którym zamiast odpoczywać, mamy ochotę na więcej. Więcej Antoniego! Zdawało by się krzyczeć nasze „ja”, zaraz po zakończeniu lektury, czemu w żaden sposób się nie dziwię – sam myślałem podobnie.

Polecam.

————————————————————————

Tytuł: „Sputnik Sweetheart”

Autor: Haruki Murakami

Wydawnictwo: MUZA

Liczba stron: 263

Data wydania: 2003

Ocena: 8/10

——————————

Dwudziestoletnia Sumire, wrażliwa, niezależna i utalentowana literacko zakochuje się w niemalże dwukrotnie od niej starszej Miu. Chce być jak najbliżej ukochanej, rzuca pisarstwo i zostaje jej sekretarką. Niestety Miu nękana przerażającymi wspomnieniami z młodości nie potrafi odwzajemnić tego uczucia. Podczas wspólnej podróży w interesach do Grecji Sumire znika bez śladu. Próbuje ją odnaleźć młody nauczyciel beznadziejnie w niej zakochany…

Ostatnio ukierunkowałem się jedynie na gatunek zwany fantastyką, co pod wieloma względami ogranicza moje horyzonty czytelnicze, „czas to zmienić”, pomyślałem, a wtedy z pomocą przyszedł Haruki Murakami, polecany przez wielu obserwowanych przeze mnie blogerów. Prawdę powiedziawszy nie był to diametralny krok w kierunku innych gatunków literackich, ponieważ w powieści znajdziemy kilka wstawek z fantastyki, lecz mimo wszystko „najtrudniejszy pierwszy krok”. Jak wrażenia? Czy ten charakterystyczny pisarz zdołał zyskać moją przychylność? Śmiem powiedzieć, że tak.

Zacznijmy od początku, „Sputnik Sweetheart” to książka która w znaczący sposób odróżnia się od dotychczas czytanych przeze mnie tytułów. Dlaczego? Otóż rozwodzi się ona przede wszystkim nad samotnością i nieustannie towarzyszącą jej miłością. Cóż zatem jest w niej specyficznego, że potrafiła na kilka godzin przykuć takiego entuzjastę smoków, rycerzy, magii i miecza? Przede wszystkim diabolicznie, choć to nie do końca adekwatne słowo, utalentowany autor.

Haruki Murakami należy do specyficznego grona autorów, którzy w moim mniemaniu ważą, pielęgnują każde słowo opublikowane następnie w dziełach ich autorstwa. Czytając „Sputnika” miałem wrażenie, że każdy wyraz jest na swoim miejscu, nigdzie niczego nie brakowało, powiem więcej, niektóre fragmenty w pewien sposób oczarowały mnie i „rzuciły na kolana”. Murakami, jako istny czarodziej słowa, dostrzega piękno codzienności i te ulotne, w większości umykające nam chwile łapie w sidła słów i umieszcza na papierowych stronach.

Sama fabuła dotyczy przede wszystkim opisu relacji jakie łączyły pana K. z Miu, jak również sytuacji w których przyszło im się znaleźć, opowiadane z jego perspektywy. Dostrzegamy uczucia narratora, stawiamy się na jego miejscu i zastanawiamy nam podejmowanymi przez niego decyzjami. Jeśli chodzi o samą konstrukcję bohaterów, to ich osobowości są niesamowicie złożone i mimo technicznie krótkiej powieści przywiązujemy się do nich. Widzimy dwie zupełnie odmienne (chyba pod każdym względem) osoby, które los postawił na wspólnej ścieżce życia i które mimo diametralnie różnych temperamentów są w stanie nawiązać zażyłą relację.

Samo wydanie książki jest fantastyczne, piękna czcionka, odpowiednie marginesy i brak literówek, czyli kolejny powód do zachwytu nad powieścią.

Podsumowując, „Sputnik Sweetheart” to książka dla wszystkich, nie tylko wiernych fanów Murakamiego, ale także czytelników zupełnie nie obeznanych z jego dziełami (jak przykładowo ja). Warto poznać kunszt tego autora o którym ostatnimi czasy tak głośno, bo naprawdę na to zasługuje.

————————————————————————

Tytuł: „Krawędź żelaza: tom 1″

Autor: Miroslav Žamboch

Wydawnictwo: Fabryka Słów

Liczba stron: 416

Data wydania: 2007

Ocena: 6/10

——————————

Z ostrza noża, na krawędź żelaza.

Ostry gość. Wciąż na krawędzi. Jego droga usłana jest trupami prześladowców. Z jednej strony zabójczo skuteczny, z drugiej – po ludzku słaby. Ocali życie w starciu z bandą zakapiorów, a da się sprzedać płatnej kochance. Z twarzą poharataną bliznami. Ze zranioną duszą. Strącony na dno przez własnego ojca. Ścigany przez jego zbirów. Zabijaka z przymusu. Najemnik z konieczności.

Nazywa się Koniasz. A imię jego znaczy wędrowiec, który za wszelką cenę usiłuje zataić swoją tożsamość. Poznaliście go w dwutomowej powieści „Na ostrzu noża”. To trzecia odsłona jego dziejów.
Tuła się po świecie, w którym napisy na wielu miejscach mapy informują, że tam już tylko lwy… Póki co, niezwyciężony

Koniasz? Któż to taki i dlaczego Zamboch postanowił poświęcić mu aż 6 tomów, podzielonych jak gdyby na trzy części? Szczerze powiedziawszy, sam do końca nie wiem dlaczego ów bohater zasłużył na taką liczbę powieści odnośnie jego osoby. Dane mi było zapoznać się z pierwszym tomem jednej z nich tj. z „Krawędzią Żelaza”. Autorem, jak już wspomniałem, jest Miroslav Zamboch wydawany przez Fabrykę Słów. Po „Wylęgarni” która z perspektywy czasu wydaje się być słabszą niż na pierwszy rzut oka powieścią, liczyłem, że tym razem autora pokaże się w pełnej krasie i przedstawi nam kunszt swoich możliwości. Niestety, po raz kolejny nie potrafię dostrzec przebłysku talentu, który przyciągnąłby moją uwagę na dobrych kilka godzin.

„Krawędź żelaza” to zbiór opowiadań, prawdopodobnie ustawionych w kolejności chronologicznej, niestety zupełnie ze sobą niepowiązanych. W większości z nich Koniasz wpada w sieć intryg i jak zwykle znajduje się w najmniej odpowiednim miejscu. Niejednokrotnie zostaje „wystrychnięty na dudka”, lecz mimo wykształcenia które nabył za młodu, nie potrafi wyciągnąć logicznych wniosków. Być może to celowy zabieg, lecz dla człowieka który nieustannie ucieka przed zemstą ojca coś takiego jak logiczne myślenie powinno być sprawą nadrzędną, widać tutaj nie jest. Jeśli chodzi o oryginalność, to najwyżej punktowałbym opowiadanie pt. „Na wojennej ścieżce”, które jako jedyne wyrywa się ze schematu Koniasz – banita i moczymorda z dłonią spoczywającą na rękojeści miecza.

Kimże jest wreszcie ten Koniasz i co to w ogóle za imię? Jeżeli zaintrygowało was drugie pytanie, to odpowiedź bez najmniejszych problemów znajdziecie podczas lektury. Chciałbym się teraz skupić na samej konstrukcji bohatera, jest to tak jakby połączenie Geralta (z Sagi o Wiedźminie, Andrzeja Sapkowskiego) i Kostucha (z cyklu Inkwizytorskiego, Jacka Piekary) podzielone przez 10. Z wiedźmina posiada jedynie podobną fryzurę tyle, że włosy innego koloru i namiastkę fechtunku, z Kostucha zaś paskudną twarz i skłonność do pamiętania wielu informacji. Nie sądzę, by autor opierał swoją wizję na tych postaciach, jednakże nasunęły mi się takie skojarzenia. Koniasz sam w sobie nie jest wyjątkowo wyrazisty, mimo wielu przygód przypomina mi raczej Lorenzo Lamasa z serialu „Renegat”, niż intrygującego banitę, który w przeciwieństwie do innych typów spod ciemnej gwiazdy jest lotny w umyśle i strategii. Z drugiej strony nie jest to też żądny krwi berserker, skory jedynie do barowych bójek – ot takie wyśrodkowanie opisywanych cech.

Język powieści jest prosty, przez co łatwo przyswajalny, idealny dla niewymagającej lektury. Jak to zwykle w przypadku Fabryki Słów nie dostrzegłem żadnych literówek, a ilustracje Dominika Brońka utrzymują swój fenomenalny poziom.

Podsumowując, „Krawędź żelaza” to niewymagający zbiór opowiadań, które na swój sposób potrafią przyciągnąć uwagę czytelnika. Niestety brakuje w nich polotu, nawet jeśli stwierdzimy, że utrudniają to ramy czasowe, to nieograniczony świat daje mnóstwo możliwości co autor zademonstrował w opowiadaniach „Na wojennej ścieżce” i „Łowcy nagród”. W chwili obecnej polecam przede wszystkim dla zwolenników mordobicia i wiecznie splamionego krwią ostrza miecza.

————————————————————————

Tytuł: „Brudna robota”

Autor: Christopher Moore

Wydawnictwo: MAG

Liczba stron: 528

Data wydania: 2007

Ocena: 9,5/10

——————————

Jeśli „Paragraf 22” jest niedościgonionym ideałem w kategorii absurdu i humoru, to Christopher Moore przygotował dla niego dobrze zapowiadającego się konkurenta. „Brudna robota” to powieść niezwykle humorystyczna z licznymi przejawami fantastyki i wszechobecnego dowcipu. O czym prawi? Ano o tym, co kiedyś spotka każdego z nas, mianowicie o śmierci. O trupiobladej postaci w czarnych szatach z kosą w kościstej dłoni, tyle, że widzianej jak gdyby w krzywym zwierciadle. Wizja Moore’a dotycząca tego, jakby to ująć, zjawiska? jest niezwykle barwna i absurdalna. Kim jest autor powieści? To pisarz wyjątkowo ekscentryczny, rzekłbym szalony który na swój warsztat bierze różne części życia społecznego i trafnie kieruje w nie ostrze swego dowcipu. Tym razem, jak wspomniałem, oberwało się śmierci. Czy słusznie? Nie mi o tym prawić 🙂

Głównym bohaterem „Brudnej roboty” jest Charlie Asher, czyli wykreowany przez autora wzorowy samiec beta. Właściciel jednego z komisów w San Francisco, który pewnego dnia doświadcza czegoś zaskakującego – spotyka mężczyznę w miętowo zielonym garniturze który to będzie świadkiem przewrotnego momentu w życiu Charliego i to on wręczy mu niespotykaną książkę, której istnienia nikt nie podejrzewał. Czyżby to, że po jakimś czasie ludzie przebywający w otoczeniu głównego bohatera umierają miało jakiś związek z owym mężczyzną i wspomnianą książką? Dlaczego Charlie słyszy dziwne głosy dochodzące z mroku, a kruki nagle wybrały sobie jego dom za idealne miejsce do spędzania wolnego czasu? Może to zwykły przypadek i będące najlepszym usprawiedliwieniem na wszystko zrządzenie losu? Na te i inne pytania (przede wszystkim dlaczego dorosły czarny facet chodzi w miętowo zielonym garniturze? ) będziecie musieli sami znaleźć odpowiedzi podczas kilku godzin fantastycznej zabawy.

Sama fabuła dotyczy przede wszystkim śledzenia losów Charliego, który to, jak przystało na samca beta z interesującym podejściem do życia wydaje się być idealnym osobnikiem do obserwacji. Powiem szczerze, główny bohater staje się nam bliski co naprawdę jest jedną z większych pochwał adresowanych do autora. Z przyjemnością rozmyślamy nad podejmowanymi przez niego decyzjami i niejednokrotnie mamy ochotę puknąć go w czoło, by w ten sposób uzmysłowić go o malinach w jakie się zapuścił. Jednym słowem, świetnie wykreowany główny bohater, co więcej, pozostali z uwagi na swoją charakterystyczność pod żadnym pozorem nie pozostają w jego cieniu.

Język idealnie współgra z całością, a pojawiające się często wulgarności i wyuzdane opisy dodaję jedynie pikanterii.

Zapewne zastanawiacie się czy o „Brudnej robocie” można mówić w samych superlatywach? Może wydanie będzie paskudne? Otóż nie, wprawdzie pomysł z papierową oprawką wydaje się trochę „dziwny”, ale czarna, twarda okładka ukryta pod nią idealnie współgra z klimatem powieści. Fantastyczny pomysł wydawcy, ot co!

Podsumowując, „Brudna robota” to powieść nietuzinkowa, którą bardzo ciężko zamknąć w jakichkolwiek ramach. Wszechobecny absurd, parodia śmierci i inne perełki ukryte w jej treści to tylko jeden z powodów dla którego warto zapoznać się z dziełem Christophera Moore’a. Dodajcie Charliego Ashera do znajomych, na pewno nie pożałujecie!

Polecam!

„Chłopaki w sofixach” – Jakub Porada

4 marca 2011 13 Komentarzy

Tytuł: „Chłopaki w sofixach”

Autor: Jakub Porada

Wydawnictwo:  Prószyński i S-ka

Liczba stron: 232

Data wydania:  2011

Ocena: 6,5/10

——————————

Najlepiej ducha książki „Chłopaki w sofixach” oddaje zdanie znajdujące się na jej odwrocie: „Ironiczna, bawiąca do łez i szczera do bólu opowieść o dojrzewaniu w PRL-u”. Dokładnie tak bym ją opisał gdybym mógł użyć tylko kilku słów, na szczęście nikt nie narzucił mojej opinii żadnych ograniczeń słownych. Autorem powieści jest Jakub Porada, dziennikarz TVN i TVN24, pracował w TVP i Radiu Plus, absolwent politologii na Uniwersytecie Śląskim. Wspomniana książka jest jego debiutem literackim, jak zatem wypadła w czasach obfitujących w coraz to nowsze powieści autorstwa celebrytów? Czy jest to jedynie powieść odznaczająca się nazwiskiem autora czy też interesującą treścią? Na te i inne pytania postaram się wkrótce odpowiedzieć.

Prawdę powiedziawszy najbardziej obawiałem się iż książka będzie nudzącą autobiografią, której najciekawszym elementem może być jedynie okładka, ale ku mojej radości owe obawy okazały się bezpodstawne. Zacznijmy od początku; mimo iż na wspomnianym odwrocie widnieje także sformułowanie: „To nie jest pamiętnik z okresu dojrzewania […]”, mam nieodparte wrażenie że tak właśnie jest. Autor przenosi nas w lata swojej młodości zapraszając na jedno z kieleckich blokowisk – miejsce gdzie przyszło mu egzystować w jednym z najbardziej znaczących, a na pewno pamiętnych, okresów życia każdego człowieka. Razem z nim odkrywamy tajemnice skrywane wśród szaro-burych budynków, a towarzyszący mu koledzy niczym nie ustępują prawdziwym bohaterom literackim. Mimo iż nie poznajemy szczegółów z ich życiorysu, zarysowane przez autora cechy charakteru i liczne przygody w pełni oddają głęboką osobowość tych postaci. Nie będę ukrywał że dotychczas PRL (bo sam ze względu na wiek nie byłem jego „aktywnym uczestnikiem”) jawił mi się jako czas kartek na mięso, octu na półkach, alkoholu sprzedawanego po 13 i innych mniej lub bardziej znanych z opowiadań określeń. Pan Porada pokazał że te słowa pod żadnych pozorem nie oddają wszystkich cech tych czasów, a są jedynie wierzchołkiem góry lodowej, której prawdziwe oblicze ukrywa się pod taflą oceanu. Towarzysząc narratorowi w jego dojrzewaniu dowiadujemy się m.in. w jaki sposób podrywało się dziewczyny, dlaczego tak ważne było nauczenie rodzicielki funkcji nagrywania w starym magnetofonie i czy wyrzucenie telewizora z mieszkania było oznaką głupoty czy też objawem godnym najwyższej pochwały? Po za wieloma wątkami fabularnymi dostrzegamy liczne fragmenty które zmuszają nas do przemyśleń, a prócz tego, na dokładkę autor umiejętnie wplótł w fabułę wiele informacji na temat historii polskiej sceny muzycznej i kierunków w jakich się rozwijała.

Książka składa się z 10. rozdziałów, z których każdy porusza inny epizod z życia młodego Jakuba Porady. Sam język jest prosty, przyjemny i niekiedy wręcz zaskakujący, gdyż autor nie bał się używać wulgaryzmów i cytować dość sugestywne odzywki młodocianych filozofów. Na deser dochodzą liczne odwołania do filmów, książek i muzyki, dzięki czemu najbardziej ciekawscy będą mogli spędzić dodatkowe godziny na wyszukiwaniu wspomnianych przez autora piosenek czy scen.

Czy książka wyróżnia się w tłumie „debiutów” i zasługuje na poznanie? Według mnie tak. Gdyby każdy z nas czytał ją bez wcześniejszego spojrzenia na okładkę, miałby niewiarygodne problemy z powiązaniem jej ze znanym dziennikarzem. Na pierwszy rzut oka to pełna humoru opowieść o dorastaniu pewnego chłopaka, który mimo trudnych czasów szukał szczęścia przy każdej możliwej okazji. „Chłopaki w sofixach” są przykładem że samo życie pisze najlepsze scenariusze.

Podsumowując, kontakt z powieścią Jakuba Porady dla ludzi nie zaznajomionych z czasami PRL-u będzie przyjemną podróżą w czasie, a sam autor odkryje przed nami wiele interesujących wątków z jego młodości i czasów w których niejednokrotnie przyszło mu oberwać po głowie, dla innych zaś, tych którzy PRL odczuli na własnej skórze, będzie niezapomnianymi godzinami spędzonymi na wspominaniu dawnych lat. „Chłopaki w sofixach” to nie tylko opowieść o porywach młodości…

„Poruszająca i pouczająca opowieść Kuby Porady o Kubie Poradzie, jakiego nie znałem. Można się z niej dowiedzieć, jak to się stało, że Kuba nie jest dziś ani aktorem, ani muzykiem, ani… bandytą.”

Grzegorz Miecugow

——————————

Książkę otrzymałem od serwisu nakanapie.pl za co serdecznie dziękuję.


„Rok 1984” – George Orwell

14 grudnia 2010 Dodaj komentarz

Tytuł: „Rok 1984”

Autor: George Orwell

Wydawnictwo:  MUZA

Liczba stron: 360

Data wydania:  2007

Ocena: 9,5/10

——————————

Co byś zrobił/a gdybyś pewnego dnia dostrzegł/a za oknem plakat WIELKIEGO BRATA, wąsatego jegomościa którego oczy śledzą każdy twój krok, a olbrzymia głowa nie znika nawet wówczas, gdy z całych sił zaciskasz powieki?

Moja odpowiedź brzmi: Nie wiem i nigdy bym nie chciał tego sprawdzić.

Autorem książki jest George Orwell, jak głosi opis na jej okładce – angielski powieściopisarz, eseista i publicysta. Największy rozgłos przyniosły mu powieści „Folwark zwierzęcy” i „Rok 1984″. Jeżeli dla kogoś „Rok 1984” jest pierwszym spotkaniem z panem Georgem, to zapewne zaliczy je do wstrząsających i pamiętliwych, bo określenia: przyjemne, przyjazne nie do końca są na miejscu.

Książka opowiada o wizji świata totalitarnego, świata w którym każdy nasz czyn, każdy oddech i słowo, są stale monitorowane przez tzw. Policję Myśli. Partia, bo ona trzyma władzę w garści poprzez politykę strachu, nienawiści i gróźb „zjednywa” sobie masy, a wybitne, niebezpieczne jednostki stara się w dość specyficzny sposób izolować.

WOJNA TO POKÓJ

WOLNOŚĆ TO NIEWOLA

IGNORANCJA TO SIŁA

Puste sklepy, angsoc, nowomowa i olbrzymie plakaty Wielkiego Brata rozwieszone wszędzie tam, gdzie tylko jest to możliwe, to nieodłączne części tamtejszych czasów. Świat podzielony jest na trzy olbrzymie państwa (Oceanię, Eurazję i Wschódazję) oraz tereny „niezależne”, nie leżące w obrębie żadnych z wymienionych wcześniej terytoriów. Natomiast sama akcja toczy się w pierwszym z nich, tj. Oceanii, która swym zasięgiem obejmuje m.in dzisiejsze Stany Zjednoczone i Wyspy Brytyjskie.

Głównym bohaterem powieści jest Winston Smith, jeden z pracowników Ministerstwa Prawdy, zajmującego się między innymi „estetyczną edycją” gazet i wszelkiego rodzaju książek dostępnych wówczas na rynku. Smith należy do ludzi którzy w pewnym momencie doznali „olśnienia” i w pewien sposób buntują się przeciwko rządom Partii. Niestety jak można przewidzieć, walka z tak potężnym organem władzy, jest porównywalna z każdym pojedynkiem słynnego Don Kichota z Manchy, albo jak kto woli wyprawą z motyką na Słońce. Jako jednostka czuje się zdany na porażkę, jest świadom tego że z każdym kolejnym krokiem ku „wolności”, istnieje coraz większe prawdopodobieństwo błędu i idącego z nim w parze „oddania ducha”. Mimo to, jego pogląd utwierdza się z minuty na minutę, jutro nie ma znaczenia, w tej chwili liczy się jedynie wiara, nadzieja i choćby cień szansy na powodzenie.

Cnoty, takie jak choćby wcześniej wspomniana wiara i nadzieja, powszechnie przestały już istnieć, tak jak miłość, sprawiedliwość czy wolność które podzieliły ich los. Partia stara się na każdym kroku obedrzeć ludzi z tego co im najdroższe, z człowieczeństwa i wszelakich więzi społecznych. W tym momencie przypomina mi się scena filmu Equilibrium (zainspirowanego m.in. „Rokiem 1984″), przepraszam jeśli coś pokręcę, jeden z bohaterów siedzi w jakimś zrujnowanym domu, być może teatrze i płacze czytając książkę, odkrywszy z jakiego skarbu został ograbiony. W wizji Orwella człowiek jest niczym innym jak bezwartościową jednostką, masą mięśni i kości, pozbawionym racjonalnego myślenia. Widzimy sytuacje absurdalne, które mają miejsce choćby w rodzinach, upodlenie piękna czy wyszydzanie prawdy.

„Rok 1984″ należy do książek które potrafią wstrząsnąć czytelnikiem, niejednokrotnie zagłębiwszy się w fabułę z pewną obawą podnosiłem wzrok obserwując czy w zajmowanym przeze mnie przedziale pociągowym, nie pojawił się mężczyzna w ciemnym kombinezonie z czymś podłym na twarzy, przypominającym sztuczny uśmiech.

George Orwell uchylił przed nami rąbek tajemnicy, pokazał jak może wyglądać nie tyle świat przyszłości, co „życie po jego (świata) śmierci”. Trudno nazwać egzystencją coś, co zostało pozbawione jej sztandarowych cech. Widzimy nie tyle ludzi, co zastępujące ich „cielesne maszyny”, skorych do powtarzania wbijanych im w głowy sloganów i pustych hasełek. Człowiek przyszłości, pozwolę sobie użyć takiego sformułowania, w wizji Orwella nawet w sprawach fizjologicznych nie jest w pełni człowiekiem. To tak jakby pozbawić ptaka skrzydeł, piór i kości pneumatycznych, a mimo to, nadal upierać się że mamy przed sobą latające stworzenie.

Podsumowując, książka dla wszystkich którzy cenią sobie przede wszystkim przekaz jaki za sobą niesie, jak również złożoność bohaterów i liczne okazje do przemyśleń, nad piękny język i wyjątkowo barwne opisy świata.

Polecam i zapewne w niedalekiej przyszłości powrócę do pamiętnego tytułu.